10باور غلط درباره سرماخوردگی (1)

 اون قدر در زمستون و پاییز – و بعضی وقتا حتی بقیه سال! – سرماخورده ایم و خونه نشین شده ایم که حالا دیگه هر کدوم از ما، ذخیره ای از تجربیات ریز و بزرگ درباره عطسه، سرفه، گلودرد، آب ریزش بینی، مریضی، بی حالی و سرماخوردگی داریم و به محض دیدن کوچیک ترین نشونه هایی از طرف مقابل، یکی از این تجربیات رو که به بهای کوهی از دستمال کاغذیای مچاله شده و روزای مریضی بار خونه نشینی به دست آوردیم، رو می کنیم تا دوست و همنشینمان گرفتار نشه، یا اگه مبتلاست، زودتر خوب شه.

اما واقعیت اینه که این دستگاه تنفس عریض و طویل ما، که از اول پاییز خودشو واسه میزبانی شکلای جور واجور و اقسام آلودگیا، ویروسا و باکتریا و قارچا آماده می کنه، بعضی وقتا از این درمانا و پیشنهادا خیلی فایده ای نمی بره، یا بعضی از این پیشنهادا با به آخر رسیدن طول دوره مریضی همزمان می شه و ما فکر می کنیم که پیشنهاد مناسب و به درد بخور بودن بوده.

1- از خونه بیرون نرو، هوا سرده، سرما می خوری.

این جمله و مشابهاتش رو در این فصل زیاد می شنویم، به خصوص از زبون اونایی که کمی پا به سن  گذاشته ان و کمی هم دلسوز ما هستن. حتی بعضی وقتا وقتی از دوستی می پرسیم «به چه دلیل سرما خورده ای؟» جواب میده: «هوا سرد شد، رفتم بیرون، سرماخوردم!» البته هوای سرد می تونه تا اندازه ای سیستم ایمنی رو ضعیف کنه، ولی خیلی هم زیاد نیس.

نکته در اینجاس که عامل سرماخوردگی چند نوع ویروسه، نه هوای سرد! و اتفاقاً محیطای بسته بیشتر باعث انتشار  ویروسا بین افراد می شن تا هوای بیرون.

چجوری؟ یه نفر حامل ویروسه، در اتوبوس، در محل کار، در مهمانی، کنار بقیه می شینه، کار می کنه و راه میره. در و پنجره ها بسته ان و هیچ تهویه ای هم نیس. ویروسی که با ترشحات تنفسی مریض خارج شده و سرگردان مونده، خودشو در بدن میزبان دیگری (یکی از افراد حاضر در جمع) جا میده!

2- عطسه می کنم! آنفلوانزا گرفتم!

به خصوص از وقتی که کلمه اپیدمی آنفلوانزا و آنفلوانزای پرندگان رو زیاد می شنویم و ترس داریم که نکنه آنفلوانزا بگیریم، انگار بیشتر گرفتار به آنفلوانزا میشیم! حالا دیگه از نظر ما یه عطسه کردن، برابر آنفلوانزاست. ( البته چون درمانی واسه اون نمی شناسیم، فقط با حالت تاسف و دلسوزی، به مریض روبه روی خود نگاه می کنیم و سر تکون می دیم).

اما آنفلوانزا با سرماخوردگی فرق داره، هر چند که ممکنه خیلی مثل هم باشن و فقط با کشت ترشحات تنفسی بشه مطمئن شد که مریضی از کدوم نوعه.

عامل مریضی آنفلوانزا، یه نوع ویروسه که طبیعتاً اسمش آنفلوانزاست، در حالی که صدها نوع ویروس می تونن شکلای جور واجور و اقسام سرماخوردگیا رو بسازن (متهم ردیف اول اینجا رینو ویروسا هستن).

شاید عطسه، آب ریزش بینی و چشم، بی حالی و مریضی سرماخوردگی خیلی بیشتر توجه و ترحم ما رو جلب کنه، اما در آنفلوانزا به جای این مشکلات، علائم ناراحت کننده تری مثل تب بالا، سردرد و درد شدید عضلات و مفاصل رو داریم و فرق دو مریضی هم در همین هاست. علاوه بر این شروع آنفلوانزا یهویی و بی مقدمه س و آدم رو غافلگیر می کنه، در حالی که سرماخوردگی یواش یواش شدید شدن می شه و بعد هم فروکش می کنه.

3- سرماخورده ام، فقط سوپ جوجه خوبم می کنه.

در مورد سوپ جوجه و اثر اون بر سرماخوردگی حرف و حدیثای زیادی بین اصحاب علم پزشکی مطرحه، حتی در مورد اینکه اگه جوجه مرغ باشه یا خروس، چه تاثیری بر سرماخوردگی داره هم تحقیقاتی انجام شده!

نتیجه بحث اینه که سوپ جوجه از دو روش به کم کردن علائم سرماخوردگی کمک می کنه: اول متوقف کردن حرکت سلولای التهابی (به نام نوتروفیلا) به طرف مجاری تنفسی، و دوم سرعت دادن به حرکت مخاط ترشح شده اضافی به طرف خارج، که این دو کار باعث کم کردن التهاب احتقان مجرای تنفسی می شه.

اما نکته در اینجاس که شکلای جور واجور دیگه سوپا و آشا، به دلیل اون که حجم اصلی اونا رو مایع تشکیل میده، اونم مایعی گرم و مطبوع، می تونن اینجور اثری داشته باشن. این نوع غذاها که هم شامل سبزیجات لازم و هم محتوای پروتئینی مناسب هستن، همه جوره و البته خیلی ملایم و مورد پسند، به بدن کمک می کنن که التهاب و ویروس رو از خود دور کنه.

4- نه، چیزی نمی خورم، آخه سرماخورده ام!

اینم از اون جملاتیه که بعضی وقتا به خصوص وقتی مریض، سن کمی داشته باشه یا سن و سال دار باشه، خیلی می تونه خطرناک باشه. بعضی وقتا این حرف رو موقع اسهال هم از مبتلایان شنیده ایم.

در هر حال دچار شدن به سرماخوردگی، دلیلی بر نخوردن غذا نیس و هیچ سرماخوردگی ای با کم خوردن غذا بهبود پیدا نمی کنه. بلکه بهتره از مصرف غذاهای چرب ، دارای ادویه تند و سرخ شده در این مدت دوری کنیم و مایعات بیشتری از جمله آب میوه های طبیعی ، شیر، چای کم رنگ و آب بخوریم، اما هیچ احتیاجی به دوری کامل از غذا نیس، چون این کار باعث می شه دفاع بدن در مقابل عوامل مریض کننده کمتر شه.

5- سرماخورده ام، تا یه پنی سیلین نزنم خوب نمی شم.

این جمله در ذات خود تناقضی بی اندازه و محدودیت داره. هنوز معلوم نشده اولین کسی که باعث رواج این باور غلط شد، کی بود. شاید هم اگه تحت تعقیب قرار بگیره، پرونده سنگینی پیدا کنه!

دلیل هم اینه که عامل سرماخوردگی همونجوریکه گفتیم، ویروسه و ویروسا هیچ کدوم به داروهایی که با عنوان آنتی بیوتیک می شناسیم، مثل پنی سیلین، آموکسی سیلین، آمپی سیلین، کوآموکسی کلاو و … هیچ پاسخی نمی دن. این داروها اختصاصاً ضدباکتری هستن، اونم شکلای جور واجور خاصی از باکتریا.

مصرف خودسرانه و کشکی و هردم بیل این آنتی بیوتیکا، نه فقط کمکی به درمان سرماخوردگی و آنفلوانزا نمی کنه، بلکه یه اثر منفی هم داره و اون اینه که باعث می شه باکتریا به این داروها عادت کنن و در نتیجه بتونن راه هایی رو واسه مقاومت در برابر اونا پیدا کنن.

پیدا شدن باکتریای مقاوم به دارو به درستی و بی دفاع شدن بدن ما در برابرشان، همون!

ادامه داره….

دکتر فرنوش صفوی فر- همشهری

*

منبع : tebyan.net

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *